İnternette Güven Neden Bu Kadar Yavaş İnşa Ediliyor?
Abartılı vaatlerin ve hızlı parlayan projelerin dünyasında dürüst kalmanın, uzun vadeli oynamanın ve güven biriktirmenin değeri.
İnternette dikkat çekmek çok kolay.
Biraz abartılı bir başlık atarsın, kesin konuşursun, yapmadığın bir şeyi yapmış gibi gösterirsin veya o günün popüler tartışmasına sert bir yerden girersin.
Algoritmalar bunu çok sever.
Kısa sürede binlerce görüntülenme alırsın. İnsanlar etkileşim verir. Bir anda görünür olursun.
Ama dikkat çekmekle güven kazanmak birbirinin tam zıttı iki şeydir.
Dikkat bir gecede toplanır.
Güven ise yıllarca, damla damla birikir.
Kısa vadeli oyunların maliyeti
Özellikle kripto ve Web3 dünyasının en hareketli olduğu yıllarda bunu çok yakından izledim.
Her hafta yeni bir proje çıkıyordu. Herkes “devrim” yaptığını söylüyordu. İnanılmaz vaatler veriliyor, büyük rakamlar havada uçuşuyordu.
O rüzgârla çok hızlı büyüyenler oldu.
Biz ise GRAINZ tarafında bazen fazla temkinli, hatta dışarıdan bakınca “fazla sakin” kaldık.
Emin olmadığımız şeye “Bilmiyoruz” dedik.
Beğenmediğimiz bir yapıyı sırf popüler diye parlatmadık.
O anki hype dalgasında bu yaklaşım insana bazen hız kaybettiriyor gibi görünür. Herkes koşarken sen yürüyormuşsun gibi hissedersin.
Ama iki yıl ileri sardığında tablo tamamen değişiyor.
Bağırarak gelenlerin çoğu sessizce kaybolurken, senin yıllar önce kurduğun tek bir dürüst ilişki bambaşka bir kapıyı açıyor.
Bileşik getiri sadece parada çalışmaz
Naval Ravikant’ın çok sevdiğim bir tespiti vardır:
“Hayattaki tüm büyük getiriler; ister servette, ister ilişkilerde, ister bilgide olsun, bileşik getiriden (compound interest) gelir.”
— Naval Ravikant
İtibar ve güven de tam olarak böyle çalışıyor.
İlk aylarda veya ilk yıllarda dürüst olmanın, işini temiz yapmanın ve abartıdan kaçınmanın somut bir ödülünü görmeyebilirsin.
Hatta tam tersine, gürültü yapanların daha hızlı kazandığını görüp moralin bozulabilir.
Ama üçüncü, dördüncü yıldan sonra görünmez bir eşik aşılıyor.
İnsanlar senin adın geçtiğinde “Acaba altında bir şey var mı?” diye düşünmemeye başlıyor.
Bir ürün çıkardığında veya bir fikir paylaştığında, geçmişteki tutarlılığın senin yerine konuşuyor.
Ve bu, parayla satın alınabilecek bir şey değil.
Uzun oyun
Bugün kendi sitemde yazarken de, yeni ürünler geliştirirken de aynı ilkeyi korumaya çalışıyorum.
Olduğumdan daha büyük görünmeye çalışmamak.
Bilmediğim konuda ahkâm kesmemek.
Ve sadece gerçekten arkasında durabileceğim işleri paylaşmak.
Çünkü internet sandığımızdan çok daha küçük ve hafızası sandığımızdan çok daha güçlü.
Kısa vadeli oyunlar hız kazandırır.
Ama uzun vadeli oyunlar özgürlük kazandırır.
Ben ikinci tarafta kalmayı tercih ediyorum.